Մայրենի

Ինպե՞ս եղավ, որ դարձա սեբաստացի

Ես դարձա սեբաստացի, որովհետև «Մխիթար Սեբաստացի» բպրոցում հնարավոր է լինել ինքնուրույն և ակտիվ ։ Մենք շատ ենք ճամփորդում, և մեր առօրյան շատ հետաքրքիր է ու բազմազան։ Մայրիկս ասում է, որ ես ավելի ակտիվացել եմ, սկսել եմ ավելի արագ պատրաստել դասերը, դրանից հետո սկսում եմ խաղալ։ Ես շատ ուրախ եմ, որ դարձել եմ սեբաստացի։

Advertisements
Մայրենի, Uncategorized

Մայրենի

1. Շարունակի՛ր (հարցերին պատասխանելով գրավոր պատմի՛ր):

Մի օր ճամփա ընկանք ու գնացինք աշխարհ տեսնելու: Գնացինք, գնացինք,  շատ թե քիչ, մեր իմացած ու չիմացած երկրներն անցանք, սարերն անցանք, ծովերն անցանք, անապատն անցանք, մեկ էլ դեմներս մի գունավոր քաղաք փռվեց: Որ մտանք, զարմանքից բերաններս բաց մնաց: Քաղա՛ք,  դու քաղա’ք, ոչ մի բան միագույն չէր:

Հարցեր՝

Տներն ինչի՞ց էին կառուցված։

Տները կառուցված էին վարդագույն տուֆից։

Ծառերը, թփերն ու ծաղիկները ինչպիսի՞ն էին:

Ծառերը, թփերը կանաչ էին, իսկ ծաղիկները երփներանգ։

Կենդանիներն ինչպիսի՞ն էին:

Կենդանիները զվարճալի էին և ուրախ։

Ինչպիսի՞ քաղաք էր:

Քաղաքը գունավոր էր և գեղեցիկ։

Ինչի՞ց էր քաղաքն այդպիսին դարձել:

Քաղաքը գեղեցիկ էր, որովհետև շենքերը գույնզգույն էին, ծառերն ու թփերը՝ կանաչ։

Մարդիկ ի՞նչ տեսք ունեին, ինչպիսի՞ն էին,  ինչո՞վ էին զբաղվում:

Մարդիկ նույնպես գունավոր հագուստով էին, ուրախ և զբաղված էին աշխատանքով։

Ձեզ ինչպե՞ս ընդունեցին:

Մեզ ընդունեցին սիրով։

 Ի՞նչ արեցիք այդտեղ։

Մենք այնտեղ խաղում էինք։

 

Մայրենի, Uncategorized

Ո՞վ է Մխիթար Սեբաստացին

Առաջադրանքներ

Ռադիոնյութի կամ տեսագրության միջոցով ներկայացրո՛ւ՝

  1. Ո՞վ է Մխիթար Սեբաստացին (օգտվի՛ր համացանցից)։

Մխիթար (ավազանի անունը՝ Մանուկ) Սեբաստացին սովորել է Սեբաստիայի Սուրբ Նշան, ապա՝ Էջմիածնի, Սևանի, Կարինի վանքերում։ 1693 թ. մեկնել է Բերիա (այժմ՝ Հալեպ), որտեղ ծանոթացել է կաթոլիկ միսիոներների հետ։ 1696 թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1699 թ. ստացել վարդապետական գավազան։ 1701 թ. Կոստանդնուպոլսում հիմնադրել է միաբանություն։ 1705 թ. Հռոմի իշխանություններից ձեռք բերելով վանք հիմնելու համաձայնություն՝ 1706 թ. Վենետիկին ենթակա Հունաստանի Մեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցմանը։

1712 թ. Հռոմի պապը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ. միաբանությունը տեղափոխվել է Վենետիկ։ 1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով Սուրբ Ղազար կղզին շնորհել է միաբանությանը։ Այստեղ Սեբաստացին կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, պատրաստել միաբան-գործիչներ։ Սուրբ Ղազարում նա զբաղվել է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարել իր սաների բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարել թարգմանություններ, հրատարակել գրքեր։ Սեբաստացու մահվանից հետո միաբանությունը, ի պատիվ նրա, կոչվել է Մխիթարյան։ Դեռևս կենդանության օրոք նրան մեծարել են Երկրորդ Լուսավորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ և այլ պատվանուններով։

  1. Ինչո՞ւ է մեր կրթահամալիրը կոչվում Սեբաստացու անունով (կարող ես օգտվել տիար Բլեյանի հարցազրույցից)։

    Կրթահամալիրի, հետազոտական-կրթական միջավայրի հոմանիշը միաբանությունն է: Գաղափարակիր, ոգևորված, ստեղծագործող ուսուցիչները մի՞թե վարդապետներ չեն: Բանգլադեշն այն ժամանակ  կղզի էր հիշեցնում, մեկուսացած էր Երևանից, Հայաստանից: Սրան ավելացնենք մեծ ակնածանքը Մխիթար Սեբաստացու, նրա Միաբանության հանդեպ… Նոր կրթական միաբանություն ունենալու համար շատ  հարմար անուն ընտրեցինք: Խիզախել էր պետք, ինչպես հայր Մխիթարը:

Բնագիտուցյուն, Uncategorized

Ագարակի Բրոնզեդարյան բնակատեղի

Արագածի հարավային մատույցներում, Ամբերդ գետի արևմտյան ափին գտնվող Ագարակի 200 հա տարածք զբաղեցնող (որից 118 հա-ն` արգելոցի ներսում) պատմահնագիտական արգելոցը ներկայացնում է Հայաստանի առավել ուշագրավ հնագիտական հուշարձաններից մեկը` Ագարակի բնակատեղին։ Այն պեղվում է 2001 թվականից` ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի արշավախմբի կողմից։

Հնավայրի հիմնական առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ բնակատեղիի ողջ տարածքը և շրջակայքն ամբողջությամբ պատված են ժայռափոր և քարակոփ կառույցների հսկայածավալ համալիրներով, որոնց մեծ մասը շաղկապվում է Ագարակի վաղ բրոնզեդարյան բնակատեղիի հետ։ Օգտագործելով տեղական ռելիեֆի առանձնահատկությունները` Ագարակի հնագույն բնակիչները տուֆի հսկայան զանգվածները վերածել են քարակոփ կառուցվածքների մի ամբողջական համալիրի։

Ամբերդի հոսանքն ի վար, տասնյակ հեկտարների վրա անընդմեջ շարունակվող քարաժայռերը, տուֆի ելքերը, քարաբլուրներն ու տուֆի հարթակները, ինչպես նաև առանձին կանգնած ժայռաբեկորներն ամբողջ մակերեսով, մշակված են եզրերով։ Քարաժայռերի և հարթակների ճակատային մասերը նույնպես մշակվել են։ Առկա են ժայռափոր խորշեր, դեպի այդ խորշերը տանող աստիճանահարթակներ և այլ նշանակության կերտվածքներ։

Բոլոր այս կերտվածքների, ինչպես նաև շրջանաձև, պայտաձև, մեանդրաձև փորվածքների, այդ փորվածքները միմյանց կապող առվակների կամ եռագագաթ, սեղանաձև «զոհարանների» շնորհիվ բնական լանդշաֆտը վերածվել է հսկա կոթողի։ Ծիսական կառույցների այս շարքը հերթափոխվում է արհեստական կառույցներով, որոնք տարածվում են հարթակների շրջակայքում և նրանց միջև ընկած տարածություններում։

200 հա-ից ավելի տարածք զբաղեցնող «ծիսական լանդշաֆտի» նմանատիպ օրինակ մինչ Ագարակի պեղումները Հայկական լեռնաշխարհում փաստագրված չէր։ Այսօրինակ մշակութային երևույթի անմիջական զուգահեռները հայտնի են կենտրոնական Փոքր Ասիայի խեթա-փռյուգական հուշարձաններում (Խաթթուսա-Բողազքյոյ, «Միդասի քաղաք», Պիշմիշ Կալե, Ասար Կալե, Քյոհնյուշ Կալե, Ավդիլաս Կալե, Յազըլկայա, Օսման¬կայասի, Գյավուրկալե, Բեիկյոյ և այլն)։

Հիշատակված հուշարձանախմբերի տարածքներում փաստագրված քարակոփ կերտվածքների ճնշող մեծամասնությունը բացարձակապես կրկնում է ագարակյան օրինակները։ Հիշյալ հուշարձաններն ուսումնասիրող հնագետների միահամուռ կարծիքով նման կերտվածքներով հագեցած ժայռահարթակները ծիսապաշտամունքային կառույցներ են։ Ընդ որում, դրանց մի մասը համարվում է խեթական, մի զգալի մասն էլ` փռյուգական՝ շաղկապվելով հատկապես աստվածների մեծ մայր, լեռների, անտառների և կենդանիների կառավարիչ և պտղաբերությունն հովանավորող Կիբելա աստվածուհու պաշտամունքի հետ։

Uncategorized

Մայրը

Մի գարնան իրիկուն դռանը նստած զրույց էինք անում, երբ այս դեպքը (պատահել)։ Էս դեպքից  հետո ես չեմ մոռանում էն գարնան իրիկունը: Ծիծեռնակը բույն էր շինել մեր սրահի օճորքում։ Ամեն տարի աշնանը գնում էր, գարնանը ետ գալի, ու նրա բունը միշտ կպած էր մեր սրահի օճորքին։ Ե՛վ գարունն էր բացվում, և՛ մեր սրտերն էին բացվում, հենց որ նա իր զվար□ ճիչով (հայտնվել) մեր գյուղում ու մեր կտուրի տակ։
Եվ ի՜նչ քա□ցր էր, երբ առավոտները նա ծլվլում էր մեր երդիկին, կամ երբ իրիկնապահերին իր ընկերների հետ շարժվում էին մի երկար ձողի վրա ու «կարդում իրիկնաժամը»:

Եվ ահա նորից գարնան հետ վերադար□ել էր իր բունը։ Ձու էր ածել, ճուտ էր հանել ու ամբողջ օրը ուրախ ճչալով թռչում, կերակուր էր բերում իր ճուտերին։ Էն իրիկունն էլ, որ ասում եմ, եկավ, կտցում կերակուր բերեց  ճուտերի համար։ Ճուտերը ծվծվալով բնից դուրս հանեցին դեղին կտուցները։

Էդ ժամանակ, ինչպես եղավ, նրանցից մինը, գուցե ամենից անզգույշը կամ ամենից սովածը, (շտապել), ավելի դուրս ձգվեց բնից ու ընկավ ներքև։

Մայրը ճչաց ու ցած թռավ ճուտի ետևից։ Բայց հենց էդ վայրկյանին, որտեղից որ է, դուրս պրծավ մեր կատուն, վեր թռցրեց փոքրիկ ճուտը։

– Փի՛շտ, փի՛շտ, – վեր թռանք ամենքս, իսկ ծիծեռնակը սուր ծղրտալով ընկավ կատվի ետևից` նրա շուրջը թրթռալով կտցահարելով, բայց չեղավ։ Կատուն փախավ- մտավ ամբարի տակը։ Եվ այս ամենն այնպես արագ (կատարվել), որ անկարելի էր մի բան անել։

Ծիծեռնակը դեռ ծղրտալով պտտվում էր ամբարի շուրջը, իսկ մենք` երեխաներս, մի-մի փայտ առած պտտվում էինք ամբարի տակը, մինչև կատուն դուրս եկավ ու փախավ դեպի մարագը՝դունչը լիզելով։

Ծիծեռնակը դատարկ կատվին որ տեսավ, մի զիլ ծղրտաց ու թռավ, ի□ավ դիմացի ծառի ճյուղին։ Այնտեղ լուռ վեր եկավ։ Մին էլ տեսանք` հանկարծ ցած ընկավ մի քարի կտորի նման։Վազեցինք, տեսանք` մեռած, ընկած է ծառի տակին։

Մի գարնան իրիկուն էր որ այս դեպքը պատահեց։ Շատ տարիներ են անցել, բայց ես չեմ մոռանում այն գարնան իրիկունը, երբ ես առաջին անգամ իմացա, որ ծիծեռնակի մայրն էլ մայր է, ու սիրտն էլ սիրտ է, ինչպես մերը:

Առաջադրանքներ

  1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝

Զվարթ

Քաղցր

Վերադարձնել

Իջավ

  1. Ի՞նչ է նշանակում ծղրտալով բառը.

ա/ ծիծաղելով

բ/ թռչկոտելով

գ/ ճչալով

դ/ մկկալով

  1. Դու՛րս գրիր տեքստում ընդգծված բառերը ̀ դիմացը  գրելով  դրանց  հոմանիշները  (իմաստով մոտ  բառեր):

Դեպք — դիպված, պատահար, պատահմունք, միջադեպ, իրադարձություն

Ուրախ – զվարթ,  խնդուն,  ցնծուն, ուրախալի, բերկրալի

Զիլ – բարձր, սուր, ուժգին, սաստիկ, զրնգուն

Վայրկյան — ակնթարթ, պահ

Մայրենի, Uncategorized

Համո Սահյան

ՊԱՊԸ

Իմ պապը տնկել է
Մեր գյուղի շիվերը,
Իմ պապը պայտել է
Մեր գյուղի ձիերը:
Իմ պապը մեր գյուղի
Պատերը շարել է
Եվ բոլոր կամերը
Մեն-մենակ քարել է:
Ջրել է իր այգին,
Ու մարգը բահել է,
Եվ արդար քրտինքով
Իր տունը պահել է:
Իմ պապը վարել է,
Իմ պապը ցանել է,
Իսկ հնձի ժամանակ
Ձեռքի մեջ մանգաղի
Դաստակը ցավել է:
Իմ պապը հողի հետ
Խորհել ու խոսել է,
Ամպի հետ արտասվել,
Ջրի հետ հոսել է…
Մի օր էլ, երբ հանկարծ
Ծալվել են ծնկները,
Զարմանքից քարացել,
Ամոթից շիկնել է:
Թողել է նա մաճը
Եվ շունչը պահել է,
Եվ հետո քրտինքը
Ճակատին պաղել է:
Եվ պապը ակոսում
Պառկել ու քնել է,
Խառնվել այն հողին,
Որ իրեն սնել է:

Առաջադրանքներ

1.Բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր հետևյալ բառերը՝ շիվ, պայտ, մարգ, մանգաղ, մաճ։

Շիվ – բարակ ու դալար ճյուղ, ոստ, տունկ

Պայտ – բանող անասունների սմբակի կամ կճղակի չափսով ու ձևով
պատրաստված մետաղյա թիթեղ, որ խփում են սմբակին՝  վնասվելուց և սայթաքումից պաշտպանելու համար

Մարգ – բանջարանոցում ակոսներով առանձնացված հողակտոր՝ որոշ մշակույթի համար, ածու

Մանգաղ – գյուղատնտեսական ձեռքի գործիք՝ կորացրած սուր բերանով և կարճ կոթով՝ խոտ և հացաբույսեր հնձելու համար

Մաճ — արորի կոթը, որից բռնելով մաճկալը վար է անում

2.Ի՞նչ հիշեցիր բանաստեղծությունը կարդալիս։

Ես հիշեցի պապիկիս:

  1. Բանաստեղծության ո՞ր տողերը քեզ դուր եկան և ինչո՞ւ։

Իմ պապը հողի հետ
Խորհել ու խոսել է,
Ամպի հետ արտասվել,
Ջրի հետ հոսել է…

Բանաստեղծը իր պապուն նույնացրել է բնության հետ:

4.Նախադասություններն ընդարձակի՛ր՝ ինչպիսի՞ կամ ո՞ր հարցերին պատասխանող բառեր կամ բառակապակցություններ ավելացնելով.

Օրինակ՝ Կինը հարցրեց: Երիտասարդ կինը
հարցրեց: Կամ՝ Լայնեզր գլխարկով կինը հարցրեց:
Խելացի փոքր շնիկը մտավ։
Ուժեղ սիրտը քար է:
Հոգատար  հայրն ընկեր է:
Ծեր երկիրը պտտվում է:

5.Շարունակի՛ր (հետո ի՞նչ եղավ):

Արթնացա և գնացի լվացվելու։

Երբ արևն արդեն ծագել ու շողերը ներս էր գցել պատուհանիցս, ես արթնացա և արագ հագնվեցի:

Շտապում էի, քանի որ ուշանում էի դպրոցից:

 

 

 

 

Uncategorized

1.Անգիր սովորե՛լ  Համո Սահյանի «Մշուշների շղարշի տակ» բանաստեղծությունը։

2.Բանաստեղծությունը վերածե՛լ տեսանյութի կամ ձայնագրության, հղումն անպայման ուղարկել ինձ։

3.Տրված բառերից յուրաքանչյուրին ինչպիսի՞ հարցին պատասխանող մի քանի բառ
ավելացրու(աշխատիր չկրկնել):
Օրինակ՝ քարե,  բարձր, երկհարկանի, բնակելի, գեղեցիկ տուն:

Խելացի, աշխատասեր, բարեհամբույր  քույր

Ուժեղ, սպոռտային, ընկերասեր  եղբայր

Գեղեցիկ, բարի, ինքատիպ մայր

Բարձրահասակ, ուժեղ, խիստ   հայր

Աշխատասեր, բարի, հոգատար, սիրելի, պուպուշիկ տատիկ

Աշխատասեր, բանիմաց, բարեսիրտ պապիկ

4.Բառակապակցությունների իմաստները մեկական բառով արտահայտի՛ր:
Օրինակ՝ բարձր հասակ ունեցողբարձրահասակ:
Բարի սիրտ ունեցող — բարեսիրտ

խիղճ չունեցող — անխիղճ

բարձր ձայնով — բարձրաձայն

միշտ ժպտուն — ժպտերես

գինին  պահելու տեղ — մառան

կապույտ աչքերով — կապուտաչյա

հույների երկիր — Հունաստան

ծաղիկներով զարդարված — ծաղկազարդ